Verzuim en nalatigheid: waarom wegkijken je duur komt te staan

29 april 2026
Kennisbank

"Ja" zeggen en "nee" doen. Om je groen en geel aan te ergeren, toch? Want hoeveel ellende veroorzaakt dit soort verzuim en nalatigheid jou?

In je resultaten en relaties?
Geestelijk en lichamelijk?
Op de korte en lange termijn?

Je kunt er boeken over vol schrijven, maar daar heb je geen tijd, geld en energie voor. Want afspraken worden niet nagekomen, terwijl jij overduidelijk bent geweest. De ander wist dus precies wat hem te doen stond. Maar dan doet hij het niet. Sterker nog, hij laat ineens ook niets meer van zich horen.

Wat een… (leef je uit op de puntjes).

Of misschien doet die ander het wel, maar niet binnen tijd en budget. Of met inferieure kwaliteit. Dan zit jij met de fouten, klachten en andere gebakken peren. Die je vervolgens zelf mag oplossen, want de ander doet het niet. Die zegt immers "ja" en doet "nee": dat schiet niet op.

Beter om het zelf te doen – denk je. Een lelijke vergissing...

Door zelf te doen wat een ander nalaat, blijf jij in gebreke. Je verzuimt te doen wat effectief is. Daardoor bezorg je jezelf extra werk, frustraties en ellende. Ook word je er moe en chagrijnig van. En wat te denken van lichamelijke en geestelijke klachten, waardoor je ziek of arbeidsongeschikt raakt?

Terwijl het heel goed anders kan. Te beginnen met een heldere definitie.

Wat is verzuim en nalatigheid?

Verzuim is niet doen wat je geacht wordt te doen. Oftewel: je doet niet wat nodig is.

Hoe dat er in de praktijk uitziet? Je komt je afspraken niet na, waardoor je in gebreke bent.

Daar kun je op worden aangesproken. En soms moet dat ook.

Gebeurt dit niet, dan leidt verzuim van kwaad tot erger.

In dit artikel ontdek je wat de oorzaken en gevolgen zijn van verzuim, en welke schade je jezelf en anderen berokkent door hier nalatig mee om te gaan. Met de hulpmiddelen kun je meteen aan het werk om verzuim en nalatigheid te herkennen, bespreekbaar te maken en op te lossen.

De volgende onderwerpen passeren de revue:

Wat verzuim en nalatigheid schadelijk maakt
Waarom je verzuimt, wanneer, waar en hoe
Hoe hoog de prijs is
Welke maatregelen werken
Waarom verzuim een keuze is
Hoe het anders kan
Wat te doen bij ziekte
Of jij al UBAA't en waarom UBAA'en werkt
Hoe je jouw verzuim en nalatigheid nu stopt

Wat maakt verzuim en nalatigheid schadelijk?

Verzuim en nalatigheid hebben grote gevolgen voor de resultaten die je boekt. Er wordt niet gedaan wat is afgesproken, waardoor je je doelen niet behaalt of onder de maat presteert. De schade is groot:

Ontevreden klanten
Financiële zorgen
Gezondheidsklachten
Werkdruk voor collega's
Ongewenst verloop
Overspannen collega's
Dwarsliggers
Kantjes-eraf-lopers
Struisvogels

Ontevreden klanten

Klanten krijgen niet wat ze nodig hebben. Wat ze wel krijgen, is niet op tijd, niet juist, niet volledig of niet betrouwbaar. Of een combinatie van deze vier, waardoor de ontevredenheid alleen maar groter wordt.

Wat klanten tevreden maakt? Dat jouw product of dienst doet wat het belooft. Het helpt ze beter functioneren in hun werk of leven, óf geeft meer gemak, comfort, plezier of rust. Minder pijn, meer fijn – en het liefst zo snel mogelijk.

Blijft die bevrediging uit, of laat die te lang op zich wachten? Dan ervaren ze geen 'pijnverlies' en geen 'fijnwinst'. Je product of dienst helpt ze niet zoals bedoeld en dus zijn ze ontevreden over je.

Als je geluk hebt, vertellen ze je dit zelf, zodat je je misser kunt herstellen en een tweede kans krijgt. Maar meestal heb je pech: ze vertellen hun slechte ervaring voort. Je reputatie loopt schade op, nieuwe opdrachten blijven uit en klanten komen niet meer terug. Je concurrent ontvangt ze met open armen.

Financiële zorgen

Als klanten wegblijven, wie betaalt dan je salaris? En hoe betaal je je hypotheek of huur? Kunnen de kinderen nog studeren? Is er geld voor vakanties? En kom je zelf nog ergens anders aan de bak?

De vanzelfsprekendheid van een vast inkomen staat plots op losse schroeven. Het hebben van een vaste baan of vaste verdiensten ook. Onzekerheid, angst en twijfel deuken je zelfvertrouwen en je ego.

Gezondheidsklachten

Getob over werk en inkomen houdt mensen uit hun slaap, waardoor ze steeds minder fris en fruitig uit hun ogen kijken. Hun lichaam en geest laten het afweten, omdat ze gevoed worden door angsten, zorgen en stress.

Waar dat toe leidt? Je verzuimt op je werk, omdat je je niet goed kunt concentreren, vermoeid bent en fouten maakt. Met aspirines, cafeïne en nicotine houd je jezelf op de been. Steeds vaker neem je een baaldag op.

Totdat al deze lapmiddelen geen zoden meer aan de dijk zetten en je de huisarts raadpleegt. Die schrijft vervolgens pillen, poeders of een prik voor. Of verwijst je door naar specialisten in de geestelijke of lichamelijke gezondheidszorg.

Vanaf dat moment krijgen 'de witte jassen' het voor het zeggen. Jouw verzuim wordt een medische aangelegenheid waarop allerlei privacyregels van toepassing zijn. Maar ook rechten en plichten, waarover jij met alle betrokkenen op het juiste moment het juiste gesprek moet voeren. Terwijl jij maar één ding wilt: beter worden.

Werkdruk voor collega's

Wordt er verzuimd? Dan blijft er werk liggen.

Niet leuk voor jou, maar ook niet voor je collega's. Er moet meer werk gedaan worden door dezelfde mensen die daardoor een hoge werkdruk ervaren. Terwijl er ook nog achterstallig werk ligt, fouten gerepareerd moeten worden en er steeds meer gecontroleerd en verantwoord moet worden.

Ongewenst verloop

Hoeveel goede collega's zijn er bij jou al vertrokken, omdat ze het niet meer zagen zitten om te dweilen met de kraan open?

Je kunt ze moeilijk ongelijk geven. Als de cultuur van een organisatie ziek is en ook niet beter wil worden, neem er dan maar liever afscheid van. Misschien ook wel slim als jij dat had gedaan toen de klad erin kwam. Nu heb je collega's die overspannen thuis zitten, dwarsliggen of de kantjes eraf lopen.

Overspannen collega's

Sommige collega's hebben het te ver laten komen. Die zijn al vele maanden uit de running, omdat het werk ze te veel geworden is.

Ze hebben zich een slag in de rondte gewerkt om alle ballen in de lucht te houden, waarbij ze zichzelf volledig hebben weggecijferd. Nu zitten ze thuis: overwerkt, overspannen of burn-out.

Hun re-integratie gaat met piepkleine stapjes, waarbij het werk, de planning en de begeleiding steeds opnieuw moeten worden afgestemd. Gebeurt dit niet zorgvuldig? Dan kunnen boetes en sancties volgen.

Dwarsliggers

Weer andere collega's liggen alleen maar dwars. Niet omdat ze een beter idee hebben, maar omdat ze niet in beweging willen komen. Wat er ook bedacht wordt om te verbeteren of te veranderen, zij zeggen "nee". En als anderen "nee" zeggen, wringen zij zich juist in alle bochten om hun zin te krijgen en te houden wat ze hebben.

Geen land mee te bezeilen. Alleen maar negatieve energie die iedereen frustreert. Die collega's zou je met liefde zien vertrekken. Helaas hebben ze goudgerande arbeidsvoorwaarden of veel formele of informele macht. Daardoor begint niemand erover.

Alsof voortdurend dwarsliggen geen prijs heeft.

Kantjes-eraf-lopers

Wie weinig van zich laat horen of zien, zou zomaar de kantjes er a f kunnen lopen. Glad als een aal en de beste vrienden met directie, management of andere beslissers. Tot ergernis van collega's, die het werk doen dat de kantjes-eraf-loper laat liggen.

Als laatste binnen, als eerste naar huis. Nooit bereikbaar als je belt, een agenda die niet open staat. Wat je ook vraagt, alles is "moeilijk", "kan niet" of "komt nu niet uit". Ondertussen wordt er urenlang gerookt, geluncht of gekoffieleut.

Het opvallende is dat niemand dit gedrag aan de kaak stelt. Sterker nog: vaak zet het de deur open naar meer kantjes-eraf-lopen. Want als de één ermee wegkomt, waarom zou de ander zich dan nog volledig inzetten? Terwijl de werkdruk zou dalen en het werkplezier met sprongen zou toenemen als dit gedrag wél wordt aangepakt.

Struisvogels

O ja, bijna vergeten… Er zijn ook nog collega's die hun kop in het zand steken en doen alsof er niets aan de hand is. Ze wachten op betere tijden en hopen dat de bui vanzelf overwaait.

Totdat ze 'ineens' aan de zijlijn staan: zonder baan, met minder inkomen en zonder aantrekkelijk perspectief.

Waarom verzuim je, wanneer, waar en hoe?

Er zijn legio redenen om te verzuimen. Je bent ziek, zwak of misselijk. Of je weet, kent of kunt iets niet. Ook kun je ergens geen zin in hebben, een ander dwars willen zitten of niet nadenken. En je kunt bang, lui of moe zijn, gefrustreerd, verongelijkt of stikjaloers.

Pas als je weet waarom je verzuimt of nalatig bent, kun je het oplossen.

Ontdek jouw waarom

Opdracht: Waarom verzuim jij?

Welke redenen heb jij om te verzuimen?
Wat vind je van jouw redenen?
Wat zouden anderen hiervan vinden?
Wat zou jij van anderen vinden met deze redenen?

Ontdek jouw wanneer

Wanneer jij kiest voor verzuim of nalatigheid is van vele factoren afhankelijk:

Belang en urgentie
Nut en noodzaak
Waarden en normen
Kennis, kunde en ervaring
Motivatie en bereidheid
Mogelijkheden en vaardigheden

Opdracht: Wanneer verzuim jij?

Welke factor werkt voor jou stimulerend?
Welke factor werkt voor jou remmend?
Welke factor ervaar jij niet als relevant?

Ontdek jouw waar

Ook de omstandigheden spelen een rol of je wel of niet kiest voor verzuim of nalatigheid:

Locatie
Tijd
Geld
Middelen
Energie
Gezondheid
Korte of lange termijn

Opdracht: Waar verzuim jij?

Wanneer verzuim je wel?
Wanneer verzuim je niet?
En wanneer zit je verzuim en nalatigheid tussen wel en niet in?

Ontdek jouw hoe

Los van waarom, wanneer en waar kan verzuim zich op vele manieren manifesteren:

Dood, ziekte of verderf.
Achterstanden, fouten en onbetrouwbaarheid.
Mopperende collega's en klanten.
Een uitgezakt lichaam en een gekwelde geest.
Een gezin dat zonder jou eet.
Vrienden en familie die je niet meer uitnodigen.
Een verwaarloosde hond, kat of tuin.
Slapeloze nachten, tobben en stress.

Wat al deze manieren gemeenschappelijk hebben is dat je jezelf en anderen tekortdoet. Tegelijkertijd is er maar eentje die dit kan veranderen: jij.

Hoe hoog is de prijs?

De prijs van verzuim en nalatigheid is hoog.

Welke prijs betaal jij?

Opdracht: Welke gevolgen heeft een jaar verzuim voor jou?

In het behalen van je persoonlijke en professionele doelen?
Voor je inkomsten en uitgaven, zowel zakelijk als privé?
Hoe je in je vel steekt?
De impact op je gezin, familie, vrienden en hobby's?

Schijnt er dan nog licht aan jouw horizon of dreigen er vooral donderwolken?

Je kent het antwoord.

Welke prijs betalen anderen?

Los van deze persoonlijke schade benadeel je ook anderen door te verzuimen in je werk.

Als jij niet doet wat je hoort te doen, krijgen anderen hun zaken niet voor elkaar. Dan kunnen ze hun doelen niet bereiken, presteren ze onder de maat en zijn bestuurders, klanten en collega's ontevreden. Van een topteam weinig sprake, van een tobteam des te meer.

De gevolgen staan dagelijks in de krant:

Rode in plaats van zwarte cijfers.
Werkdruk in plaats van werkplezier.
Klokkenluiders in plaats van zorg en aandacht voor de klant.

Tijd om in te grijpen

Verzuim en nalatigheid zijn niet nodig. Beide kunnen voorkomen worden en – als ze zich voordoen – effectief worden aangepakt. Jij kunt hierin zelf het verschil maken. Met een assertieve houding en assertief gedrag.

Doe je dat niet, dan ben je zelf in gebreke.

Geloof je me niet? Bedenk dan waarom je iets niet zou kunnen veranderen als je daar last van hebt. Leef je uit met drogredenen als:

"Heeft toch geen zin."
"Is al vaker geprobeerd."
"Veel te ingewikkeld."
"Dat is niemand nog gelukt."
"Geen beginnen aan."
"Dat wordt nooit geaccepteerd."
"Dat staat niet in mijn functieomschrijving."
"We moeten al zoveel."
"Veel te duur."
"Geen tijd."
"Kan niet."
"Mag niet."
"Is onfatsoenlijk."
"Maak je niet druk."
"Komen we op terug."
"Heb vertrouwen."
"Komt heus wel goed."

No more excuses

Smoesjes, dooddoeners en ja-maren. We laten onszelf en anderen er voortdurend mee wegkomen. Terwijl we er niets mee opschieten. Ze leiden tot uitstel en afstel en uiteindelijk tot conflicten, omdat er niet effectief en niet efficiënt wordt samengewerkt.

Neem je verantwoordelijkheid

Wat alle excuses met elkaar gemeen hebben, is dat ze je weerhouden om verantwoordelijkheid te nemen en op te lossen waar je last van hebt. Dat kan op twee manieren:

Door het probleem aan te pakken.
Door het probleem te accepteren.

Meer dan deze twee smaken zijn er niet. Dus kies maar. Niet kiezen is trouwens ook kiezen. Dan bepaalt een ander.

Verzuim is een keuze

Of iemand verzuimt of nalatig is, is afhankelijk van mogelijkheid en gelegenheid. Beide zijn beïnvloedbaar. De eerste van binnenuit oftewel je hoofd, hart en handen. De tweede van buitenaf via werk, privé en hobby's.

Mogelijkheid om te verzuimen

Welk gedrag sta jij jezelf toe om in een bepaalde omgeving te verzuimen?

Wat vind je dat je kunt doen en laten?
Wat vind je dat je moet en mag?

Je visie, waarden en normen zijn bepalend voor de keuzes die je hierin maakt.

Gelegenheid om te verzuimen

Welk gedrag staat je omgeving jou toe?

Wat kun je je permitteren aan verzuim en nalatigheid?
Wat wordt niet getolereerd of geaccepteerd?

De collectieve waarden en normen, zoals die binnen deze omgeving worden gehanteerd en nageleefd, zijn leidend voor de keuzes die je maakt om wel of niet te verzuimen of nalatig te zijn.

Zo kan het anders

Wil jij geen last meer hebben van verzuim en nalatigheid?

Zorg van meet af aan voor glasheldere afspraken over:

De inhoud van het werk
De arbeidsomstandigheden
De arbeidsverhoudingen
De arbeidsvoorwaarden

De belangrijkste voorwaarde is dat je volstrekt transparant bent over hoe je met elkaar omgaat. En ook wat hierin wel en niet acceptabel is om het gezamenlijke doel te dienen.

Waardeer en beloon effectief gedrag in het moment.
Stuur ineffectief gedrag direct met persoonlijke aandacht bij.
Tref waar nodig corrigerende maatregelen.

Op deze manier geef je verzuim geen kans om je resultaten en relaties te verzieken – en het maakt je ook nog een m o tiverende baas.

Wat te doen bij ziekte?

Ziekte betekent niet automatisch dat je volledig hoeft te verzuimen van je werk. Dit is pas geoorloofd als je door een lichamelijk of geestelijk gebrek niet meer in staat bent om het werk te doen dat je geacht wordt te verrichten of dat je hebt afgesproken te doen.

Vier scenario's

Over wel of niet ziek zijn en de daaraan gekoppelde eventuele gehele of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid oordeelt de bedrijfsarts of verzekeringsarts. Er zijn vier scenario's:

Wel ziek, niet arbeidsongeschikt
Wel ziek, geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt
Niet ziek, geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt
Niet ziek, niet arbeidsongeschikt

1. Wel ziek, niet arbeidsongeschikt

Ben je ziek, maar niet arbeidsongeschikt? Dan doe je gewoon je werk en functioneer je – ondanks je ziekte – naar behoren. Er is geen reden voor ziekteverzuim.

2. Wel ziek, geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt

Ben je ziek en geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt? Dan kun je je eigen werk of aangepast werk niet of slechts ten dele verrichten. Ziekteverzuim is dan geheel of gedeeltelijk medisch te rechtvaardigen.

3. Niet ziek, geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt

Ben je niet ziek, maar wel geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt? Dan is er sprake van zogenaamde 'situationele arbeidsongeschiktheid'. Er spelen dan conflicten tussen 'de mens' en 'het werk', die niet medisch van aard zijn. Verzuim kan te rechtvaardigen zijn, maar niet op basis van ziekte: het gaat dan om een bijzondere vorm van verlof.

4. Niet ziek, niet arbeidsongeschikt

Ben je niet ziek en niet arbeidsongeschikt? Dan kan er geen sprake zijn van ziekteverzuim.

Verzuim niet bij ziekte

Niet iedereen met een ziekte verzuimt of is arbeidsongeschikt. Evenmin is iedereen die verzuimt of arbeidsongeschikt is ziek.

Ziekte en verzuim zijn geen synoniemen van elkaar en moeten ook apart worden bekeken. Voor het vaststellen van ziekte zijn medici nodig. Voor het constateren van verzuim heb je feiten en concreet waarneembaar gedrag nodig.

Blijf niet in gebreke om die feiten en gedragingen te verzamelen. Alleen dan kun je verzuim effectief en efficiënt managen – ook bij ziekte.

UBAA jij al?

Uitspreken. Bespreken. Afspreken. Aanspreken.

Doe jij het al? Als jij ermee begint, volgen je collega's en klanten vanzelf.

Ondergeschoven kindje

In veel organisaties is UBAA'en een ondergeschoven kindje. Er wordt niet transparant gecommuniceerd,  waardoor onduidelijk blijft wat wordt verwacht, van wie, wanneer en waarom.

Hoe groot is dan de kans dat er gebeurt wat nodig is, denk je?

Klanten krijgen niet wat ze verwachten, medewerkers voelen zich niet gezien en gehoord en teams werken niet productief en plezierig samen.

En ja, dat kun je aan verzuim en nalatigheid wijten. Tegelijkertijd is er ook zoiets als verantwoordelijkheid: om te voorkomen dat deze onduidelijkheid ontstaat. En als die er wél is, om hem te benoemen, op te helderen en samen recht te zetten.

En dat is precies waarom UBAA'en zo waardevol en effectief is. Door te UBAA'en kunnen alle IKKEN er zijn en ontstaat er een echte WIJ, die samen van goed naar goud gaat én goud behoudt.

UBAA'en is ook niet moeilijk als je weet wat je wilt, waarom en van wie. Dan heb je alle ingrediënten om met de ander in gesprek te gaan en te zorgen dat gebeurt wat nodig is.

Oefening baart kunst

Ben je nieuwsgierig hoe je UBAA't? In deze blog vind je de vier stappen volledig uitgewerkt, zodat je ze direct kunt zetten.

Stop verzuim en nalatigheid nu

UBAA jij mee, zodat je verzuim en nalatigheid voorkomt of het nakijken geeft? Ik ben benieuwd welke winst je daardoor gaat boeken.

Kun je hierbij mijn hulp gebruiken? Maak dan je keuze uit een van de volgende opties.

Vraag en antwoord

Heb je vragen over dit artikel? Of wil je jouw ervaringen met verzuim en nalatigheid delen? Laat dan hieronder jouw reactie achter en ik antwoord persoonlijk.