fbpx

Transparant communiceren? Zo doe je dat!

Transparant communiceren_Quote 10 CC

Wat is transparant communiceren?

Transparant communiceren: we hebben er de mond vol van, maar ondertussen…

Waarom zeggen we niet gewoon wat we te zeggen hebben? En waarom vragen we niet gewoon naar de informatie die we nodig hebben? We doen ingewikkeld over communicatie. Daarom is het zelden transparant.

De gevolgen zijn funest voor organisaties en intermenselijke relaties. In dit artikel laat ik je zien:


Welke problemen veroorzaakt niet transparant te communiceren?

Wanneer je niet transparant communiceert, bereik je niet wat je wilt. Je ergert je aan collega's die hun werk niet juist, niet volledig, niet op tijd of onbetrouwbaar doen. En je komt gefrustreerd thuis, omdat het je wéér niet is gelukt om al je mails af te handelen en telefoontjes te beantwoorden. Dus moet je weer doorwerken vanavondklagende klanten en ontevreden bestuurders hebben nou eenmaal geen geduld.

Zeker niet met de brokken die er al eerder zijn gemaakt en stakeholders die continu op je vingers kijken. Hun geduld is op en jij voelt je verantwoordelijk om te redden wat er te redden valt. Iemand moet het toch doen? Van je collega's hoef je het niet te verwachten. Iedereen werkt zich een slag in de rondte, een aantal is al omgevallen en de slimmeriken hebben elders eieren voor hun geld gekozen.

Voor jou geen relaxed boven je team staan of nietsnutten, wel torenhoge stress en hartkloppingen. Je bent al blij als je voor elven in je bed ligt, vaker wordt het na twaalven. Soms slaap je maar vier of vijf uur per nacht, te druk met alles wat je nog moet en waar je je zorgen over maakt. Dan sta je maar weer op om aan het werk te gaan.

Hoe lang je dat nog volhoudt, geen idee. Met veel koppen koffie houd je jezelf op de been. En voor je continue hoofdpijn heb je de maximale dosis paracetamol nog niet bereikt. Tijdens je vakantie tank je wel weer bij. Dan ga je ook weer gezond eten, minder alcohol drinken en pak je ook je hobby's en sporten weer op. Nog even tanden op elkaar en afzien, dan kun je met een gerust hart de boel de boel laten.


Waarom is transparant communiceren belangrijk?

Als je zaken voor elkaar wilt krijgen en relaties goed wilt houden, is er maar een manier: communiceer transparant. Alleen door transparant te communiceren bereik je wat je wilt op de slimste, snelste en plezierigste manier. Geen mensen die de kantjes ervan aflopen, dubbele agenda's voeren of elkaar de loef afsteken. En ook geen roddel en achterklap of jaloezie.

Hoeveel tijd, geld en energie gaat jou dit opleveren? En hoeveel effectiever en efficiënter kun jij daardoor functioneren, zowel in je eigen werk als in de samenwerking met collega's? Zeg maar alvast gedag tegen jouw eindeloze stress en overuren, en stof je tennisracket of hardloopschoenen maar alvast af.


Waardoor communiceren we niet transparant?

In de kern is communiceren niets meer dan dat de één (de zender) een boodschap zendt naar de ander (de ontvanger). De ontvanger neemt de boodschap op en de communicatie is voltooid.

Wat het lastig maakt is dat de boodschap met een bepaald doel wordt verzonden.

Hoewel de kern van communicatie eenvoudig is, is transparant communiceren verre van eenvoudig. Zender en ontvanger staan nooit volkomen neutraal ten opzichte van elkaar. Ze kennen elkaar al of juist niet, hebben allerlei verwachtingen van elkaar en hebben misschien al ervaring in het soort gesprek dat ze voeren.

Al dit soort zaken maakt dat een boodschap nooit objectief van zender naar ontvanger gaat, maar altijd ingekleurd wordt door beide spelers en hun context.

Conclusies: De zender is niet neutraal, de ontvanger is niet neutraal en de relatie tussen zender en ontvanger is niet neutraal. Last, but not least kunnen ook factoren van buiten ruis in de communicatie veroorzaken.

De zender: niet neutraal

Iemand die een ander iets wil zeggen, is niet neutraal. De gemoedstoestand van de zender, zijn ervaringen tot nog toe, het belang dat de boodschap voor hem heeft – maar ook het doel dat hij heeft met de boodschap – kleuren de wijze waarop hij het bericht overbrengt.

Dit overbrengen wordt coderen genoemd: als zender heb je een boodschap over te brengen die in je hoofd zit. Doordat je ontvanger waarschijnlijk geen gedachten kan lezen, moet je hetgeen je kwijt wilt eerst omzetten in woorden en gebaren.

Die woorden en gebaren zijn dus altijd een vertaling van je eigenlijke boodschap. Ze bieden mogelijkheden tot vertekening.

De ontvanger: niet neutraal

Ook de ontvanger zit niet blanco te wachten tot een zender hem een boodschap komt brengen. Ook hij kan in een slechte of goede bui zijn, nog niets van het onderwerp weten of juist alles.

De ontvanger moet de boodschap decoderen naar zijn eigen belevingswereld, waarbij hij drie soorten fouten kan maken: waarnemingsfouten, interpretatiefouten en evaluatiefouten.

Relatie zender – ontvanger: niet neutraal

De reactie van de ontvanger kan bepaald zijn door de relatie die hij met de zender heeft. Vaak hebben beiden bepaalde gedachten over elkaar die de wijze van zenden en ontvangen bepalen.

In een werksituatie speelt dit vaak omdat je als collega's regelmatig met elkaar te maken hebt. Wanneer je de vorige keer door iemand enorm geholpen bent, zul je die persoon nu positief benaderen. Het omgekeerde geldt ook.

Wat ook speelt is dat de ontvanger zelf zender wordt als hij op de boodschap reageert. Daarmee beïnvloedt hij weer de reactie van de ander.

Zo gaat het bij communicatie natuurlijk steeds: één persoon begint als zender, maar wordt direct daarna ontvanger doordat zijn gesprekspartner reageert. Communicatie is daarmee een cyclisch proces.

Factoren van buiten: externe ruis

Naast de toestand van beide partijen apart en de relatie die ze met elkaar hebben, kan er nog ruis van buitenaf zijn die het communicatieproces verstoort. Lawaai, maar ook zaken als onderlinge spanningen, reorganisaties, tegenvallende resultaten of innovatie bepalen de manier waarop de communicatie verloopt.

Het model dat het totale verloop van communicatie weergeeft, ziet er zo uit:

Tijdens gesprekken treden al deze invloeden voortdurend op. Soms zijn de verstoringen zo ingrijpend dat de ontvanger zijn doel niet bereikt. In zo'n geval is er sprake van miscommunicatie.

Omdat zender, ontvanger, omgeving en boodschap elkaar altijd beïnvloeden, hoef je niet te schrikken als je gesprekspartner anders reageert dan je verwacht. Ga in dat geval na welke stoorzender optrad en praat daar eerst over, in plaats van zelf weer te reageren op de gekleurde reactie.


De boodschap is complex

Ook in de boodschap zelf kan miscommunicatie optreden. Dit komt omdat er in een boodschap vier aspecten te onderscheiden zijn (Schultz von Thun). Ze zorgen voor communicatiestoornissen.

Want wat gebeurt er? De ontvanger reageert vaak maar op één van de vier aspecten, terwijl er voor de zender meer van belang waren.

Het kan ook dat de ontvanger precies het verkeerde aspect eruit filtert:

  • MOET ik dat nu doen?
  • Moet IK dat nu doen?
  • Moet ik DAT nu doen?
  • Moet ik dat NU doen?
  • Moet ik dat nu DOEN?

Heb je voorgaande zinnen hardop uitgesproken met benadrukking van het woord in hoofdletters? Doe het maar eens en ervaar wat er gebeurt. Afhankelijk van waar je het accent op legt kom je tot andere acties. En dus tot andere resultaten.

Ben je in staat tijdens gesprekken de verschillende aspecten van de boodschap van je gesprekspartner te onderscheiden? Dan heb je veel gewonnen, omdat je ze op waarde kunt schatten en reageren op de aspecten die naar jouw mening wezenlijk zijn. De andere laat je rusten tot later. Ook kun je de verschillende aspecten bespreken.


De vier aspecten van een boodschap

1. Zakelijk: de letterlijke tekst

Het eerste aspect is het zakelijke aspect. Dit is de inhoudelijke kant van de boodschap. Het is datgene wat de zender meedeelt wanneer je alleen naar de woorden zou luisteren. De pure tekst.

2. Expressief: wat je zegt, ben je zelf

Het tweede aspect van elke boodschap is de expressie van de zender zelf. De boodschap geeft je informatie over de persoonlijkheid van de zender.

3. Relationeel: wij hebben iets samen

Het derde aspect van de boodschap is relationeel: wat hebben we samen, wat willen we samen, wat gaan we samen doen? Uit de manier waarop de zender de boodschap aan de ontvanger zendt, blijkt hoe hij naar (zijn relatie met) de ontvanger kijkt. Mensen zijn hier over het algemeen zeer gevoelig voor. Hier krijg je het gevoel dat het wat is samen. Of niet.

4. Appellerend: doe iets

Het vierde aspect is het appellerende aspect. Vrijwel elke boodschap wordt uitgezonden met het doel iets van de ontvanger gedaan te krijgen.

Opdracht: Hoe ga jij met elk van de vier aspecten om?

  • Als zender van je eigen boodschap?
  • Als ontvanger van de boodschap van een ander?
  • Welk aspect mag meer aandacht krijgen om te bereiken wat je wilt?
  • Welk aspect mag meer aandacht krijgen van de ander om te bereiken wat hij wil?
  • Op welke aspecten kunnen jullie beiden winst boeken, zodat jullie samen meer bereiken?

Waarom het niet om de inhoud gaat

Als je face-to-face met elkaar praat, gaat het niet om de inhoud.

Nou ja: een klein beetje.

Slechts 7% tekst of woorden

Ken je de 7%-38%-55%-regel van Albert Mahrabian? Zijn bevindingen over tegenstrijdige boodschappen van gevoelens en opvattingen (voorkeur of afkeur) worden wereldwijd geciteerd, maar ook gekritiseerd. In de volgende afbeelding tref je zijn conclusies aan over de impact van tekst, verbale- en non-verbale communicatie.

Opdracht: Hoe zit het met jou?

  • Hoe merk jij aan anderen als zij een tegenstrijdige boodschap geven in hun gevoelens of opvattingen?
  • En hoe merken anderen aan jou dat tegenstrijdigheid zit in wat jij voelt of vindt?

Non-verbale communicatie

Non-verbale communicatie zijn alle signalen die iemand uitzendt zonder dat hieraan tekst of woorden te pas komen. De kanalen die hij wel gebruikt, kunnen divers zijn:

  1. Lichaamshouding.
  2. Oogcontact.
  3. Gebarentaal.

Lichaamshouding: neem een open houding aan

Iemands houding geeft veel aan. De houding van je gesprekspartner beïnvloedt je en ook omgekeerd is jouw houding van invloed op je gesprekspartner.

Waar moet je op letten? Het belangrijkste is het verschil tussen een open en een gesloten houding. Een open houding komt geïnteresseerd over en is belangrijk wanneer je een goede sfeer in het gesprek nastreeft en je gesprekspartner ruimte wilt geven.

Een gesloten houding doet dit niet en kan twee dingen uitstralen. Ten eerste: "Kom niet te dicht bij mij, ik scherm mezelf af." Ten tweede: "Ik weet precies wat ik wil en zal mijn mening zeker niet bijstellen, al doe je nog zo hard je best."

Oogcontact: kijk de ander rustig en regelmatig aan

"Ogen zijn de spiegels van de ziel" wordt weleens gezegd. En inderdaad: de wijze waarop iemand je aankijkt, geeft veel non-verbale informatie. Omgekeerd geldt dit ook. Je gesprekspartner trekt conclusies uit het feit of je hem wel of niet aankijkt. Welke manier van kijken hanteer jij?

Gebarentaal: gebruik ondersteunende gebaren, maar overdrijf niet

De hoeveelheid gebaren die mensen tijdens het spreken gebruiken, varieert sterk. Zuid-Europeanen gebaren veel, Japanners weinig. Nederlanders zitten tussen deze uitersten in.

Voor Nederlanders is veel gebarentaal al gauw overdreven, waardoor je boodschap ongeloofwaardig overkomt. Te weinig gebruik van gebarentaal heeft bij Nederlanders evenmin effect, omdat je verhaal dan snel saai en daardoor oninteressant wordt. Kies dus bewust voor wel of geen gebaren en maak alleen gebruik van gebaren, die de inhoud van jouw verhaal ondersteunen.


Verbale communicatie

Verbale communicatie is het overbrengen van de boodschap door te spreken. Jouw wijze van spreken heeft grote invloed op de manier waarop de ander je boodschap ontvangt en wordt bepaald door:

  1. Spreektempo.
  2. Intonatie.
  3. Volume.
  4. Articulatie.
  5. Aarzeltaal, verklein- en stopwoorden.

Spreektempo: pas op voor erg langzaam of erg snel

Het tempo waarin mensen spreken, varieert nogal. Binnen een zekere bandbreedte is hier niets mee aan de hand en valt het ons zelfs niet eens op. Anders wordt het wanneer iemand opvallend langzaam of juist zeer snel praat.

Intonatie: zorg voor afwisseling

Let eens op de toon waarop je spreekt. Je kent vast wel iemand die verschrikkelijk monotoon praat en waarbij je echt je best moet doen om op te blijven letten. Ook het variëren van de toonhoogte is heel belangrijk voor een levendig en enthousiast verhaal.

Volume: zorg voor afwisseling

Spreek je te zacht, dan kom je minder zeker over. Spreek je voortdurend hard, dan komt dit weliswaar zekerder over, maar het vermoeit je gesprekspartner. Ook hier ligt de waarheid niet zozeer in het midden als wel in het afwisselen.

Articulatie: vermijd binnensmonds spreken

Een goede articulatie komt over alsof je zeker van je zaak bent. Niet overdrijven natuurlijk, dat irriteert de ander alleen maar. Spreek niet binnensmonds: niet alleen is de inhoud van je verhaal dan nauwelijks te volgen, je komt ook onzeker over.

Aarzeltaal, verklein- en stopwoorden: voorkom ze

Wat denk je zelf als je met iemand een gesprek hebt die veelvuldig "uhhh" en "hmm" gebruikt? "Uhhh" en "hmm" zijn typische vormen van aarzeltaal die, zoals de naam al aangeeft, overkomen alsof je zelf aarzelt over hetgeen je zegt. Vermijden dus.

Hetzelfde geldt voor verklein- en/of stopwoorden, zoals "eventjes", "een beetje", "eigenlijk", "best wel", "in principe" en "als het ware". Deze woorden leiden de ontvanger alleen maar af van je echte boodschap.


Wees congruent

Een zender geeft door middel van zijn non-verbale communicatie, zijn verbale communicatie en zijn woorden bewust of onbewust uitdrukking aan één, twee, drie of vier aspecten van een boodschap.

Voor transparante communicatie is het noodzakelijk dat tekst, verbale en non-verbale communicatie met elkaar in overeenstemming zijn.

Opdracht: Hoe transparant communiceer jij?

  • Ben jij je bewust van jouw inhoud, verbale en non-verbale communicatie?
  • Wat kun je doen om jouw inhoud meer transparant te maken?
  • Welke mogelijkheden heb je om jouw verbale communicatie te verhelderen?
  • En hoe maak je jouw non-verbale houding en gedrag klip en klaar?

Hoe kun je transparant communiceren?

Ieder mens is in voortdurende interactie met de omgeving en met mensen in die omgeving. Ons gedrag wordt daarbij in belangrijke mate bepaald door onze waarneming van onze omgeving.

Het proces van persoonswaarneming bestaat uit drie opeenvolgende stappen:

  • Waarnemen: zien, horen, ruiken, proeven en tasten.
  • Interpreteren: betekenis geven aan onze waarneming.
  • Evalueren: waarde toekennen aan (de interpretatie van) onze waarneming.

In de communicatie tussen mensen gaan waarnemingen, interpretaties en evaluaties vaak samen. In het vervolg ontdek je hoe je deze drie stappen van elkaar scheidt, zodat je miscommunicatie door waarnemingsfouten, interpretatiefouten en evaluatiefouten voorkomt.


Oplossing 1: Neem waar wat er is

Zodra we iemand waarnemen, vormen we ons razendsnel een 'eerste indruk'. Deze 'eerste indruk' wordt in volgorde van belangrijkheid bepaald door de gelaatsuitdrukking, de lichaamshouding, de stem en het uiterlijk van de ander (kleding, sieraden, littekens/verminkingen, huidkleur, haardracht en persoonlijke accessoires).

Op basis van onze 'eerste indruk' vormen we een beeld van de ander, doordat we betekenis geven aan hetgeen we hebben waargenomen.

Vervolgens evalueren we de ander vanuit het beeld dat we van hem hebben gevormd. Daarna hebben we de neiging onze volgende indrukken van de ander eensluidend te houden aan onze 'eerste indruk'.

Bij het beoordelen van een ander op basis van de 'eerste indruk' laten we ons leiden door de volgende drie factoren:

  1. Factoren in de situatie.
  2. Factoren aan de kant van de zender.
  3. Factoren aan de kant van de ontvanger.

Factoren in de situatie

De situatie is de totale context waarbinnen gecommuniceerd wordt. Er zijn enkele veel voorkomende, vaak storende, factoren in de situatie:

  1. Fysieke omgeving.
  2. Aanwezigheid van derden.
  3. Tijdsdruk.
  4. Pregnantie (aandachtstrekkers).

Voor al deze factoren geldt dat zij een negatieve invloed kunnen uitoefenen op de waarneming en interpretatie (van het gedrag) van de ander. Veel van deze factoren zijn te voorzien en kunnen daarom worden vermeden. De meeste zijn ook tijdens een gesprek onder controle te houden, mits deze factoren aan de zender en/of ontvanger bekend zijn en hij op deze factoren alert is.

Opdracht: Factoren in de situatie

  • Met welke stoorzenders van buiten heb jij ervaring?
  • Hoe zorg jij ervoor dat je daar geen of minimaal last van hebt?
  • Wat is daarvoor noodzakelijk?

Factoren aan de kant van de zender

Verschillende factoren kunnen zorgen dat de boodschap al vervormd wordt bij de zender zelf:

  1. De zender wil informatie achterhouden.
  2. De zender heeft geen inhoudelijke tekst.
  3. De zender is met zichzelf bezig.
  4. De zender spreekt een 'andere taal'.
  5. Pregnantie door de zender.
  6. Incongruent gedrag van de zender.

Opdracht: Factoren aan de kant van de zender

  • Kun je je bij al deze factoren een voorstelling maken?
  • Heb je hier zelf ervaring mee?
  • Wat was het effect op jouw boodschap en de ontvanger?

Factoren aan de kant van de ontvanger

Ook aan de kant van de ontvanger speelt een aantal factoren een rol bij de waarneming en interpretatie van boodschappen die anderen uitzenden:

  1. Kennis en ervaring.
  2. Gevoelens.
  3. Aandacht.
  4. Opvattingen, normen, waarden en cultuur.
  5. Motivatie.
  6. Humeur.
  7. Lichamelijke gesteldheid.
  8. Afweermechanismen.

Opdracht: Factoren aan de kant van de ontvanger

  • Kun je je voorstellen hoe elk van deze factoren de ontvangst van een boodschap beïnvloedt?
  • Welke ervaringen heb je hier zelf mee?
  • Wat was de impact op jouw reactie op de boodschap en de zender?

Oplossing 2: Check wat je denkt

De informatie die we door middel van zintuigen waarnemen, wordt doorgestuurd naar de hersenen. Daar kennen we aan de informatie een bepaalde betekenis toe, we interpreteren de informatie.

Zoals er door waarnemingsfouten vertekeningen in de boodschap kunnen optreden, zo zijn er ook factoren die onze interpretatie een bepaalde kant opsturen. Dat kan snel leiden tot interpretatiefouten:

  1. Acceptatie van onvolledige informatie.
  2. Te snel begrijpen en reageren.
  3. Generaliseren.
  4. Vooroordelen.
  5. Stereotyperingen.
  6. Halo-effect.
  7. Identificatie.
  8. Projectie.
  9. Persoonlijke normen.

Opdracht: Check wat je denkt

  • Welke voorbeelden kun je bedenken bij elk van deze factoren?
  • Wat was het effect hiervan op jezelf en op de ander?
  • Hoe zou je het een volgende keer aanpakken?

Oplossing 3: Evalueer zonder oordeel

Evaluatiefouten zijn waarderingen, die een (negatieve) emotionele lading geven aan een (interpretatie van een) waarneming. Zij spelen een cruciale rol bij het ontstaan van ineffectief gedrag en negatieve emoties.

Bij elk mens bestaat het evaluatieproces in twee delen. Ten eerste maken we een vergelijking tussen het ons onbekende en het ons bekende. Daarna toetsen we het ons onbekende aan onze eigen waarden en normen en trekken we een conclusie over wat we van het ons onbekende vinden: belangrijk of onbelangrijk, waardevol of waardeloos, goed of fout, perfect of rampzalig, assertief, aardig, asociaal, enzovoort.

De belangrijkste evaluatiefouten zijn:

  1. Eigen kennis, kunde en ervaring als objectieve bron beschouwen.
  2. Uitgaan van eigen waarden en normen of eigen mens- en wereldbeeld.

Opdracht: Evalueer zonder oordeel

  • Kun je situaties voor de geest halen waarin je jouw eigen 'mensenkennis' leidend liet zijn?
  • Of dat je jouw eigen preferenties als referentiekader voor de ander gebruikte?
  • Wat was daarvan het gevolg?
  • Hoe zou je die situaties nu aanpakken?

Wat levert transparant communiceren op?

Transparante communicatie geeft duidelijkheid aan anderen en creëert duidelijkheid voor jezelf, zowel op de korte als de lange termijn. Verzuim en nalatigheid veranderen daarmee in eigen verantwoordelijkheid nemen en geven en elkaar hierop aanspreken.

Met transparante communicatie geldt "bedoeld is oké", omdat elke stap expliciet onderwerp van gesprek is én steeds weer wordt gecheckt. De tijd die je hieraan besteedt, verdient zich dubbel en dwars terug in een team met vleugels dat relaxed excelleert doordat ze samen 0% overuren, 25% productiever en 100% leven waarmaken.


Aan jou de keuze

Met dit artikel heb je alle ingrediënten in handen om ook zelf transparant te communiceren. Kun je hierbij extra hulp gebruiken, maak dan je keuze uit een van de volgende opties.

Vraag en antwoord

Heb je vragen over dit artikel? Of wil je jouw ervaringen met (niet) transparant communiceren delen? Laat dan hieronder jouw reactie achter en ik antwoord persoonlijk.

Doe mee met mijn interactieve, online Masterclass

Stap nu uit jouw vicieuze cirkel van alsmaar harder werken, waardoor je tijd en energie krijgt voor jezelf en ontspannen excelleert aan de top. In slechts één uur krijg jij weer grip op je werk en leven. Meld je nu aan voor de interactieve, online Masterclass 'Succes Zonder Stress'.

Aanmelden Masterclass 'Succes Zonder Stress'

Exclusief 1 op 1 sparren

Wil je liever direct persoonlijk met mij in gesprek, zodat 0% overuren, 25% productiever en 100% leven jouw relaxte werkelijkheid wordt? Klik hier om jouw Doorbraaksessie te boeken en we spreken elkaar binnenkort.

2 reacties

  1. Als een directie spreekt over transperantie, maar is zelf in de omgang niet transperant. En bij persoonlijke doelen die van belang zijn voor mij, kijken zij alleen naar wat zij hier mee willen en laten informatie achter of laten je voor iets spreken waar men al een besluit over genomen heeft. Hoe krijg ik dat uit de wereld. En de discussie hierover aangaan leidt tot ellenlange emails, die dan kunnen eindigen in een verslechterde werkrelatie. Hier word gemanipuleerd met recht op ontslag in de pocket.

    1. Hi Saskia, dank je wel voor je reactie. Ik lees behoorlijk wat emotie in je bericht en ook een vraag hoe je wat in jouw ogen niet transparant gebeurt de wereld uit te krijgen. Mijn advies aan jou is om je te focussen op jezelf en wat jij je omgeving te bieden hebt en welke SMART afspraken jullie daarover hebben gemaakt. Dus feiten en concreet waarneembaar gedrag in plaats van meningen en gevoelens. Ook zou ik geen discussie meer voeren - en zeker niet per e-mail - maar een open en eerlijk gesprek aangaan over wat er nu precies de bedoeling is over en weer en hoe jullie ervoor zorgen dat die bedoeling ook leidt tot de gewenste resultaten. Succes!

Vind meer tips en artikelen

Search

Categorieën

Basis voor succes
Eigen verantwoordelijkheid
Samenwerken
Stress
Transparant communiceren
Verzuim & nalatigheid
Direct contact