Je herkent het vast wel. Je wilt productiever samenwerken, maar er gebeurt niets. Geen beweging, niet bij jezelf, maar ook niet in je omgeving. Hoe kan dat toch?
In deze blog ontdek je waarom niet in beweging komen helemaal niet zo vreemd is. En ook waarom je 'pijn' nodig hebt om het 'fijn' te krijgen. Zowel voor je eigen groei en ontwikkeling als voor die van anderen.
Laten we de koe dus maar direct bij de horens vatten, zodat jij effectief in beweging komt en blijft. Of blink jij liever uit in stress, verzuim en nalatigheid?
Wat brengt je in beweging?
Wil jij als individu effectief zijn? Dan vraagt het van jou om de stappen van weten naar willen naar kunnen te zetten. Maar waarom zou je in beweging komen als je geen probleem hebt?
Mensen hebben van nature de neiging om zich niet druk te maken als dat niet nodig is. Ze komen pas in beweging als er een duidelijk nut of noodzaak is, als ze 'pijn' ervaren of als overleven of voortbestaan ter discussie staan. Is dat allemaal niet het geval? Dan doen we het liefst meer van hetzelfde, waardoor we ook steeds weer hetzelfde krijgen. De urgentie voor beweging ontstaat vanuit zelfreflectie of vanuit je omgeving.
1. Beweging vanuit zelfreflectie
Bij beweging vanuit zelfreflectie ontdek je zelf dat jouw manier van handelen niet (meer) past bij wat je omgeving van je vraagt. Wat je doet en wat je laat past niet (meer) bij wat je van anderen moet en mag, waardoor er conflict ontstaat tussen jouw gedrag en dat van de mensen om je heen. Je bent ofwel niet meer voldoende zelfredzaam, waardoor anderen zich over jou moeten ontfermen, of je redt jezelf zodanig 'goed' dat anderen daardoor tekortkomen.
Als je over voldoende zelfreflectie beschikt, kun je beide varianten herkennen. Ook kun je jezelf dan bij de lurven pakken om jezelf meer zelfredzaam te gedragen dan wel meer participatievermogen te tonen. In beide gevallen moet je dit assertieve gedrag echter wel echt willen. Zonder bereidheid geen bekwaamheid. Dan blijf je hangen in wijzen naar iets of iemand anders, omdat je niet in beweging komt.
2. Beweging vanuit je omgeving
Is beweging vanuit de omgeving aan de orde? Dan meldt je omgeving zich bij jou, omdat ze zich storen aan jouw doen en laten. Hoe jij je gedraagt past niet bij wat ze van je verwachten, willen of met je hebben afgesproken. Dat heeft nadelen in de onderlinge samenwerking of voor de samenleving als geheel.
Als die nadelen groot genoeg zijn, is de kans groot dat je jouw gedrag wilt aanpassen om te behouden wat je hebt. Zijn die nadelen er niet of worden ze je niet voldoende pijnlijk toegediend, dan zal je bereidheid tot beweging waarschijnlijk gering zijn.
Of je in beweging komt, is dus afhankelijk van de pijnprikkel die je omgeving je toedient. Hoe meer 'pijn', hoe minder 'fijn', en hoe meer je jezelf uit deze situatie wilt bevrijden.
Dit kan op vier manieren:
- Vechten en het gevaar aangaan.
- Vluchten en het gevaar uit de weg gaan.
- Bevriezen en je ongenaakbaar opstellen.
- Flauwvallen en jezelf doodhouden.
Welke strategie je toepast wordt beïnvloed door je ervaring met deze strategieën en je instinct om te overleven. Deze innerlijke motivatie, geërfd van onze voorouders die natuurrampen, woeste stammen en sabeltandtijgers trotseerden, bepaalt je vermogen om jezelf van fataal naar vitaal te brengen. Hoe wendbaarder je hierin bent, hoe fitter to survive.
Wanneer kom je in beweging?
Of je nu uit zelfreflectie of door signalen uit je omgeving tot inzicht komt, het moment waarop je daadwerkelijk in beweging komt, wordt bepaald door je bewustzijn van het probleem. Eenmaal bewust van het probleem, is de vraag hoe ernstig dit voor jou is, wat het je kost om het op te lossen en welke voordelen deze oplossing met zich meebrengt.
Zonder 'pijn' geen 'fijn'
Is de 'pijn' groot genoeg in jouw resultaten, financiën, gezondheid, relaties of toekomstperspectief? Dan ontstaat de bereidheid om in beweging te komen.
Hoe groot die bereidheid daadwerkelijk is, kun je afmeten aan de 'offers' die je wilt brengen. Hoeveel tijd, geld en energie mag groei en ontwikkeling kosten, zowel persoonlijk als professioneel? Voor jou, je team en je organisatie? Niet alleen op de korte termijn, maar ook op de lange termijn? Vooral als gebrek aan tijd, geld of energie de oorzaak is van jouw 'pijn'…
Zie hier het dilemma om daadwerkelijk in beweging te komen. Want wie garandeert je dat je het 'fijn' krijgt, waardoor je jouw 'offers' niet voor niets hebt gebracht? Stel je voor dat het je niet lukt? Of dat je het niet volhoudt? Of dat 'fijn' helemaal niet fijn blijkt te zijn?
Helaas bestaan dit soort garanties niet in het leven. Sterker nog, de enige zekerheid in het leven is dat we allemaal doodgaan. Hoeveel 'pijn' of 'fijn' je ervaart, hangt af van de keuzes die je maakt en de wijze waarop je jouw leven leidt of lijdt. Kortom: durf jij aan het roer te staan van jouw eigen leven, ongeacht de omstandigheden in plaats van dankzij de omstandigheden?
Hier haken de meeste mensen af.
Jouw motivatie voor beweging
Wil jij van 'pijn' naar 'fijn' komen? Dan is alleen anders willen niet voldoende. Wat het verschil maakt, is de kwaliteit van je motivatie waardoor je daadwerkelijk in beweging komt én blijft.
De krachtigste motivatie is intrinsiek, waarbij je jezelf voortdrijft, omdat je er met hart en ziel in gelooft. Liefde voor jezelf, het leven en je medemens staan centraal, en je wilt het beste uit jezelf en anderen halen. Hiervoor ben je bereid kosten, noch moeite te sparen. Sterker nog, je investeert met passie, energie en plezier, omdat het jou en anderen waardevolle resultaten en relaties oplevert. Niets of niemand houdt jou tegen.
Dit in tegenstelling tot extrinsieke motivatie, waarbij angst om iets of iemand kwijt te raken de drijfveer is om in beweging te komen. Deze 'offers' voelen meestal als kostenposten en worden dan ook met tegenzin gebracht. Zodra het gevaar geweken is, stopt meestal ook de beweging, waarna de aanvankelijke 'pijn' weer oplaait – vaak heftiger. Dit leidt opnieuw tot kostbare 'offers' om deze 'pijn' te bestrijden, terwijl het in één keer effectief kan – zonder weerstand.
Effectief in beweging komen
FFT heeft een heldere visie op effectiviteitontwikkeling.
Effectief gedrag is een keuze. Dit betekent dat je zelf invloed hebt. Bepalend voor het gedrag dat jij vertoont en hoe anderen met je omgaan, zijn jouw persoonlijke visie, waarden en normen. Effectieve gedachten over jezelf en anderen maken hierin hét verschil. Deze gedachten vormen de sleutel tot jouw succes, omdat ze jou vitaal laten functioneren: zelfredzaam en actief participerend.
Wil jij jouw doelen bereiken? Zowel op korte als lange termijn, met goede resultaten én relaties? Dan is het essentieel om inzicht te hebben in enerzijds de eisen die aan je gesteld worden en anderzijds jouw mogelijkheden om daarmee om te gaan. Burn-out en bore-out ontstaan wanneer er iets in je leven uit balans is. Het loont om te onderzoeken waar die onbalans zit. Immers: pas als je weet waar het probleem ligt, kun je er iets aan doen.
Werken aan drie niveaus en drie stadia
Als effectief gedrag een bewuste keuze is op individueel niveau, dan geldt dit ook voor teams en organisaties. De effectiviteit van een team of organisatie is niets anders dan de optelsom van de individuele keuzes en gedragingen binnen die groep.
Effectiviteitontwikkeling op z'n FFT's vindt dan ook op drie managementniveaus plaats:
- Individu.
- Team.
- Organisatie.
Op elk niveau doorloop je drie stadia:
- Bewustwording (weten).
- Bereidheid (willen).
- Bekwaamheid (kunnen).
Effectief denken, durven en doen
Voor het doorlopen van deze drie ontwikkelingsstadia heeft FFT een zeer doeltreffende strategie ontwikkeld: effectief denken, durven en doen.
Bij individueel gebruik helpt effectief denken, durven en doen om de vicieuze cirkel van ineffectieve gedachten en gedragingen te doorbreken of te voorkomen. Door het versterken van jouw persoonlijke denkkracht kan één persoon het verschil maken tussen succes of stress: jij!
Pas je deze strategie binnen teams of een organisatie toe, dan voorkom je dat (sub)cultuurproblemen ontstaan of verergeren. Het versterken van de individuele en collectieve denkkracht stopt deze ineffectiviteitspiraal, waardoor ruimte ontstaat voor productieve, inspirerende en innovatieve samenwerking op basis van gedeelde waarden, normen en doelen.
Waarom integraal werkt
Klinkt misschien theoretisch, maar dit is waar het in de praktijk misgaat of juist lukt.
De combinatie van de drie managementniveaus met de drie stadia van effectiviteitontwikkeling resulteert in een integrale aanpak:
Door deze matrix van links naar rechts te doorlopen, kunnen individuen, teams en organisaties hun effectiviteit stapsgewijs verbeteren. De drie stadia – weten, willen en kunnen – vormen de kern van deze ontwikkeling.
Wanneer je deze stadia consequent op elk niveau doorloopt, worden problemen helder geïdentificeerd, begrepen en aangepakt. Maar de echte kracht van deze matrix ligt in het parallelle proces: door de stadia op elk niveau tegelijkertijd te doorlopen, ontstaat er synergie, waarbij het probleemoplossend vermogen zich integraal ontwikkelt.
Zowel top-down als bottom-up wordt er dan met, van en aan elkaar geleerd om op elk niveau zo succesvol mogelijk te functioneren. Of dacht je dat 0% overuren, 25% productiever en 100% leven sprookjes zijn?
Samen van 'pijn' naar 'fijn'
Wat voor jouw 'pijn' en 'fijn' als individu geldt, geldt ook voor jouw team en organisatie. Samen van 'pijn' naar 'fijn' komen, gaat stukken eenvoudiger als iedereen dezelfde visie, missie, waarden en normen hanteert. De beweging die dan nuttig of noodzakelijk is (extrinsieke motivatie) sluit naadloos aan bij ieders persoonlijke of professionele drijfveren (intrinsieke motivatie).
Wil jij hierin een eerste stap zetten? Met de volgende opties kun je meteen starten met jouw beweging van 'pijn' naar 'fijn'.
Vraag en antwoord
Heb je vragen over deze blog? Of wil je jouw ervaringen met (niet) effectief in beweging komen of blijven delen? Laat dan hieronder jouw reactie achter en ik antwoord persoonlijk.
