In leiderschap draait alles om effectief en congruent gedrag. Of je team jou ziet en volgt, hangt niet alleen af van wat je zegt, maar vooral van hoe je het zegt.
In deze blog ontdek je hoe je impactvol communiceert, waardoor je niet alleen jouw eigen doelen moeiteloos bereikt, maar ook jouw team en organisatie opperbest laat functioneren.
Wat is gedrag?
Gedrag omvat al je waarneembare acties, reacties en interacties met anderen. Het is hoe je jezelf uitdrukt in woorden, verbale en non-verbale gedragingen en hoe anderen jou ervaren.
Klinkt simpel, toch? Maar dat is het niet!
Ons gedrag is namelijk veel meer dan wat we laten zien, horen, ruiken, proeven en voelen. Ook onze binnen- en buitenwereld spelen mee, waardoor we ons niet altijd congruent gedragen. We zeggen het ene, terwijl we het andere bedoelen. Of we tonen een emotie die niet daadwerkelijk overeenkomt met wat we daadwerkelijk voelen. Bijvoorbeeld, we lachen terwijl we ons boos voelen of hakkelen als we zenuwachtig zijn.
NLP en gedrag
Gedrag is nooit alleen wat je aan de buitenkant ziet. Het model van neurolinguïstisch programmeren (NLP) van Robert Dilts maakt helder welke zes niveaus daarop van invloed zijn en hoe die elkaar voortdurend beïnvloeden:
- Levensfilosofie: Je diepste drijfveren en de grotere betekenis die je in je leven ziet. Zo'n levensfilosofie of missie geeft richting aan je gedrag en overtuigingen.
- Identiteit: Hoe je jezelf ziet. Je zelfbeeld heeft een grote invloed op je gedrag en wat je wel of niet van jezelf laat horen, zien, proeven, ruiken of voelen.
- Overtuigingen: Je diepgewortelde waarden en normen die je gedrag sturen. Waarden geven richting aan wat je belangrijk vindt, terwijl normen ervoor zorgen dat je die waarden in de praktijk brengt. Ook het denken in geboden en verboden hoort hierbij, evenals het rondcirkelen in ineffectieve gedachtepatronen.
- Vaardigheden: De competenties en capaciteiten die je hebt ontwikkeld. Effectieve communicatie vereist enerzijds zelfreflectie, openheid en profilering en anderzijds actief luisteren, probleem oplossen en conflict hanteren.
- Gedrag: Je waarneembare acties, reacties en interacties. Gedrag is de manifestatie van je innerlijke processen en uit zich in jouw woorden, je verbale en non-verbale gedrag.
- Omgeving: De fysieke, sociale en culturele context waarin je je bevindt. Een ondersteunende omgeving stimuleert positief gedrag, terwijl een negatieve omgeving belemmerend werkt.
Zie je hoe deze niveaus op elkaar inwerken? En ben je je ook bewust hoe ze de effectiviteit en congruentie van jouw gedrag in leiderschap beïnvloeden?
Congruent communiceren
Als alle niveaus met elkaar in lijn staan, zullen je woorden, verbale en non-verbale communicatie congruent overkomen. Dit maakt je communicatie transparant. Is dit niet het geval, dan stemmen wat je zegt en hoe je het zegt juist niet overeen. Voor anderen maakt dit het zuiver waarnemen, juist interpreteren en zonder oordeel evalueren van je boodschap niet eenvoudig, waardoor de kans op miscommunicatie toeneemt. Met alle gevolgen van dien voor jezelf, je team en organisatie.
Impact van gedrag op leiderschap
Hoe meer je jezelf realiseert dat jouw gedrag een optelsom is van jouw binnen- en buitenwereld, hoe meer invloed je kunt uitoefenen op jouw communicatie en wat je daarmee bereikt.
Impact met congruentie
Als leider bepaalt jouw gedrag de toon en cultuur binnen je team en organisatie. Waardegedreven, authentiek en consistent, overtuigend gedrag bevordert vertrouwen en respect. Enerzijds communiceer je duidelijk waar je voor staat en gaat, anderzijds ben je klip-en-klaar over wat je van anderen verwacht en waarom. Dit congruente gedrag schept een prettige en productieve werkomgeving waar teamleden zich veilig voelen om hun ideeën te delen, verantwoordelijkheid te nemen en fouten te maken.
De gevolgen van incongruentie
Incongruent gedrag daarentegen leidt tot verwarring, frustratie en demotivatie. Dit veroorzaakt een gebrek aan focus, overzicht en structuur, waardoor verspilling, verzuim en verloop toenemen. Terwijl passie, energie en plezier zienderogen afnemen, groeien de stress, angst en eilandjes binnen het team. Naar je resultaten, kwaliteit en voortgang kun je fluiten, naar slapen als een roosje ook. Herkenbaar?
Praktische tips voor impactvolle communicatie
Wil je jouw impact als leider ontwikkelen of verbeteren? Maak dan gebruik van de volgende tips:
- Zelfreflectie: Neem regelmatig de tijd om je eigen gedrag te evalueren en te begrijpen waar dit vandaan komt en hoe dit overkomt op anderen. Sta stil bij wat je zegt en hoe je daar verbaal en non-verbaal uiting aan geeft. Let daarvoor enerzijds op je spreektempo, intonatie, volume, articulatie, aarzeltaal, verklein- en stopwoorden en anderzijds op je lichaamshouding, oogcontact en gebarentaal.
- Congruentie: Zorg ervoor dat je woorden overeenstemmen met je verbale en non-verbale communicatie, zodat je misverstanden voorkomt en prettig en productief samenwerkt. Consistent, consequent en congruent gedrag bouwt vertrouwen en maakt je een krachtig leider.
- Feedback: Vraag actief om feedback van je team om te begrijpen hoe zij jouw communicatie ervaren en waar verbeteringen mogelijk zijn. Help ze om incongruent gedrag concreet onder woorden te brengen, zodat jij kunt leren van wat ze van jou zien, horen, ruiken, proeven en voelen.
Deze tips vereisen dat je kritisch naar jezelf kijkt, zowel door je eigen ogen als door die van je omgeving. Sta je hiervoor open, dan kun je je gedrag ontwikkelen en verbeteren. Zoals DGA Sander, accountant Rogier, ondernemer Debby en algemeen directeur Nicole. Maar ook fabrieksdirecteur Petra, operationeel directeur Els, professor Pepijn en manager algemene zaken Mandy.
Gedragsverandering implementeren
Ben je klaar om jouw impact als leider te vergroten? Zet dan nu de volgende stappen:
- Stel duidelijke doelen: Identificeer specifieke gedragingen die je wilt veranderen of verbeteren. Maak ze meetbaar en haalbaar. Bijvoorbeeld: "Ik luister actief tijdens teamvergaderingen en zorg ervoor dat meningen en gevoelens worden onderbouwd met feiten of concreet waarneembaar gedrag."
- Maak een plan: Ontwikkel een actieplan om je doelen te bereiken. Leer nieuwe vaardigheden, oefen specifieke gedragingen en evalueer je voortgang regelmatig.
- Oefen dagelijks: Gedragsverandering vraagt om oefening en herhaling. Werk dagelijks consistent en consequent aan congruent gedrag, zodat wat je zegt en hoe je het zegt overeenstemmen.
- Monitor je voortgang: Houd je voortgang bij en pas je plan aan waar nodig. Gebruik zelfevaluaties, vraag feedback van anderen en houd een dagboek bij om je ontwikkeling te volgen.
- Vier kleine successen: Verandering kost tijd. Wees geduldig met jezelf en vier kleine overwinningen onderweg.
Ben je nog steeds gemotiveerd om je gedrag te veranderen? Of is de moed je al in de schoenen gezakt, omdat "je al moe wordt bij de gedachte", "jouw plannen toch nooit lukken" en "jij verre van geduldig bent"? Bovendien "heb je het druk" en "kost al dat veranderen zeeën van tijd en bakken energie". Om over "de euro's" nog maar te zwijgen, laat staan "het gemopper of gepruil van je omgeving".
Obstakels voor gedragsverandering
Gedragsverandering kan moeilijk zijn vanwege verschillende obstakels, zowel in jezelf als bij anderen:
- Oude gewoonten: Diepgewortelde gedragspatronen zijn lastig te veranderen. Gedragingen die je lang hebt vertoond, zitten vaak ingebakken in je routines en vragen om bewuste inspanning om te doorbreken. Kijk maar hoe je op de 20 gewoonten tegen stress scoort en doe er direct je voordeel mee. Scheelt je meteen een paar goede voornemens.
- Omgevingsinvloeden: Collega's en de bedrijfscultuur kunnen ineffectief gedrag versterken. Denk aan politieke spelletjes, roddels, geklaag, jaloezie, agressie en pesten. Dit alles kan leiden tot arbeidsconflicten, burn-out of bore-out, tenzij je jezelf ertegen beschermt.
- Zelftwijfel: Gebrek aan zelfvertrouwen belemmert congruente communicatie. Wanneer je aarzelt over je eigen kunnen, is de kans groot dat je terugvalt in oude, ineffectieve gedragspatronen. Dit bemoeilijkt het helder en consistent overbrengen van je boodschap.
Blijf je vastzitten in deze obstakels, dan help je niet alleen jezelf niet verder, maar ook je team en organisatie niet. Mensen doen immers niet wat je zegt, maar ze doen wat je doet. Kijk dus kritisch naar jezelf en je collega's. Vraag jezelf af of je leidt met impact of zonder impact lijdt.
Strategieën om obstakels te overwinnen
Kies voor impactvol leiderschap en laat je in het veranderen van je gedrag niet weerhouden door deze obstakels. Met de volgende strategieën bereik je je doelen effectief en congruent:
- Vergroot je zelfbewustzijn: Blijf reflecteren op je gedrag en vraag regelmatig feedback van anderen.
- Analyseer 'pijn' en 'fijn': Onderzoek de nadelen van de huidige situatie en de voordelen van gedragsverandering. Kwantificeer beide en houd deze 'pijn' en 'fijn' gedurende het veranderingsproces voor ogen.
- Investeer in jezelf: Zie tijd, geld en energie als investeringen, geen kosten.
- Vraag hulp en accepteer hulp: Zoek ondersteuning bij collega's, een mentor of een coach.
- Gebruik positieve versterking: Beloon jezelf voor het behalen van kleine doelen en vooruitgang. Trakteer jezelf op iets liefs, leuks of lekkers.
Jouw impact als leider
Jouw gedrag bepaalt het succes van jouw leiderschap. Door bewust te zijn van wat je communiceert en hoe je dit doet, vergroot je niet alleen je eigen impact, maar ook die van je team en organisatie.
Kun je hierbij mijn hulp gebruiken? Maak je keuze uit een van de volgende opties.
Vraag en antwoord
Heb je vragen over deze blog? Of wil je jouw ervaringen met (in)effectief gedrag en leiderschap delen? Laat hieronder jouw reactie achter en ik antwoord persoonlijk.
