Er is één woord dat ik directeuren, managers en ondernemende professionals keer op keer hoor gebruiken als samenwerking niet werkt: eilandjescultuur.
Iedereen zit op zijn eigen eiland, druk met zijn eigen ding. Er worden geen bruggen gebouwd en doelen en resultaten blijven uit.
Hoeveel meer bereik je als iedereen de juiste dingen doet én ze goed doet?
Met deze blog kun je direct aan de slag om jouw eilandjescultuur te doorbreken. Dat dit geen wassen neus is, laat het verhaal zien van de afdeling Basisdiensten van de Universiteit Utrecht, waar Peter nu een "luie manager" kan zijn omdat zijn team op en top functioneert.
Ieder zijn eigen koninkrijk
Heb je last van een eilandjescultuur, dan zie je hetzelfde patroon overal om je heen.
Wat doet iedereen eigenlijk?
Er wordt weinig productief samengewerkt. Collega's kennen elkaar vaak alleen van naam en weten niet goed wie wat doet en waarom, laat staan waar iedereen specialist in is.
Ze zien elkaar in de stand-up of het maandelijkse overleg – als dat doorgaat – maar daarbuiten nauwelijks. Ook al hebben ze dezelfde klanten en sluiten hun diensten op elkaar aan.
Dat is eigenlijk best gek, toch?
Lekker langs elkaar heen
In jouw eigen functioneren is het niet anders. Ook jij kent je collega's amper. Iedereen is druk met resultaat, kwaliteit en voortgang, zodat bestuur en toezichthouders rustig kunnen slapen.
Ondertussen zie je de verspilling van tijd, geld en middelen, doordat er ineffectief en inefficiënt wordt samengewerkt.
Niet verantwoordelijk voelen
Terwijl jij wakker ligt van je doelen en resultaten, maken anderen zich daar niet druk om.
"Iedereen heeft recht op zijn eigen probleem."
Laat jij niets van je horen, dan gaat het goed.
En zo verschanst iedereen zich op zijn eigen eiland om zijn eigen problemen op te lossen.
Of om te patiencen: "de boog kan niet altijd gespannen staan".
Eerste hulp bij calamiteit
Je weet nu wat een eilandjescultuur is en dat iedereen in die cultuur daar op zijn eigen wijze aan bijdraagt – ook jij. Maar wat is daar het gevolg van?
Continue schadebeperking
Teams die niet samenwerken zijn continu bezig met schadebeperking. Het lek wordt gedicht, maar nooit opgelost. De volgende calamiteit dient zich alweer aan.
Kippen zonder kop
De organisatie raakt out of control en het team functioneert als kippen zonder kop. De waan van de dag regeert en iedereen is bezig met dweilen met de kraan open.
Service is naadje
Er wordt veel tijd, geld en energie verspild. Processen en systemen worden niet goed gebruikt. Klanten krijgen hun diensten te laat, onvolledig of onjuist. Vroeg of laat ervaren ze dat als onbetrouwbaar en laten ze merken dat de service naadje is.
Ego en imago in het geding
Van klagende klanten wordt niemand blij. Het raakt je ego en je reputatie. Dus wordt alles uit de kast gehaald om de schade te beperken en de klant weer tevreden te krijgen.
Doel heiligt de middelen
Dat gebeurt vaak buiten de procedures om, met extra mensen en middelen die vervolgens een eigen leven gaan leiden. Zo ontstaan privileges en uitzonderingen, waardoor de één overal mee wegkomt en de ander steeds nul op het rekest krijgt.
Werk en achterstanden stapelen zich op
Terwijl iedereen brandjes blust, stapelt het werk zich verder op. De productiviteit daalt, de werkdruk stijgt en irritaties nemen toe.
Klokkenluider zwijgt
Niemand trekt aan de bel. Iedereen zit immers in hetzelfde lekke schuitje. En met klokkenluiders loopt het over het algemeen niet goed af. Dus hupsakee, snel aan de slag om te redden wat er te redden valt, ook al is het lood om oud ijzer.
Uitwassen manifesteren zich
Heb je inmiddels een beeld hoe een eilandjescultuur zichzelf in stand houdt? En wat je eigen aandeel hierin is? Dan is het goed om ook de uitwassen te onderkennen.
Werkhouding laat te wensen over
De communicatie verloopt moeizaam. Er wordt langs elkaar heen gepraat en liever over elkaar dan met elkaar. Overleggen zijn een verplicht nummer. Te laat komen, eerder weggaan en onvoorbereid verschijnen is eerder regel dan uitzondering.
Delen is onzin
Teamleden zien het nut van overleg niet meer. Wat hebben ze er te halen? En wat zouden ze zelf moeten brengen? Ze plannen iets anders of blijven weg. Iedereen kiest voor zijn eigen werk, zonder oog voor het gezamenlijke belang.
Externen pikken de leuke opdrachten in
Ondertussen worden externen ingehuurd om gaten te vullen. Zij krijgen de interessante opdrachten, terwijl interne medewerkers zich gepasseerd voelen en geen kans krijgen zich te ontwikkelen. Met als argument dat zij niet over de juiste kennis en ervaring beschikken.
Stop met dweilen!
Op de foto zie je het team Basisdiensten van Universiteit Utrecht op de successendag van hun programma 'BD2.0 voor UU'. Zij doorbraken hun eilandjescultuur en bedienen hun klanten nu slimmer, sneller en beter. Geen gedoe meer op losse eilandjes, maar samen aan het roer.
Volwassen en toekomstbestendig team
Afdelingshoofd Peter wilde zijn team toekomstbestendig maken. De scepsis sloeg om in enthousiasme. Medewerkers groeiden zichtbaar en zochten actief de samenwerking op – binnen én buiten hun team.
Verbeter de wereld, begin bij jezelf
Peter keek kritisch naar zichzelf en zag dat zijn leiderschap veranderde. Dat werkte door in het team. "De saamhorigheid binnen de afdeling is toegenomen, medewerkers zijn assertiever en daardoor krachtiger richting klanten en leveranciers." Zijn volledige testimonium kun je hier lezen.
Leren communiceren
P. (beheerder ICT) maakte een grote stap in direct communiceren, waardoor hij nu "veel sneller met de ander komt waar hij wil zijn." Mark leerde meer op de voorgrond te treden en afscheid te nemen van zijn conflictmijdende gedrag.
Effectief denken, durven en doen
Johan ontdekte hoe belangrijk persoonlijk leiderschap is. Hij ervaart dat de openheid die in het team ontstaan is "een goede grond is voor samenwerking en een uitstekende dienstverlening". David leerde hoe hij irrationele gedachten kan omzetten in ontspannen en productief samenwerken.
Creativiteit barst los
Ook de creativiteit kwam los. Bobby kreeg inzicht in effectieve communicatie met anderen. Shashi leerde SMART afspraken maken, zelf het initiatief te nemen en om hulp te vragen bij uitdagingen. Tim ontdekte hoe je met verschillende stijlen meer bereikt.
Spontaan groepstestimonium
Het team waar het allemaal mee begon, omdat het weinig constructief samenwerkte, schreef spontaan een groepstestimonium om hun blijdschap wereldkundig te maken. Ze werken nu als een hecht team dat samen resultaten boekt – veel effectiever en leuker dan ieder op zijn eigen eiland.
Openheid is de sleutel
Wat opvalt: iedereen stond open voor feedback, ongeacht rol of positie.
Onmogelijk bestaat niet
Door open en eerlijk met elkaar te leren communiceren, creëerde dit team veiligheid en vertrouwen. Alle 'ikken' bleken er te mogen zijn en in de nieuwe 'wij' voelde iedereen zich al snel veel meer thuis dan in de eilandjescultuur van voorheen. Wat eerst niet lukte, werd samen wél mogelijk.
Kom van je eiland af
Wil jij ook dat je team constructief samenwerkt? Stop met dweilen. Investeer in je team.
Een eilandjescultuur kost tijd, geld, energie – en uiteindelijk ook relaties en resultaten. Terwijl het anders kan: 0% overuren, 25% productiever en 100% leven.
Het vraagt één ding van je: kom van je eiland en sla de brug naar je collega's. Dan kunnen jullie samen het roer omgooien.
Samen bruggen bouwen?
Vind je het fijn om je eerste brug samen met mij te bouwen? Ik help je graag met een van de volgende opties.
Vraag en antwoord
Heb je vragen over deze blog? Of wil je jouw ervaringen met een eilandjescultuur delen? Laat hieronder jouw reactie achter en ik antwoord persoonlijk.
